Thực trạng nhiễm virus HPV tại Việt Nam & Giải pháp tầm soát, điều trị theo hướng cá nhân hóa

HPV là một trong những virus lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất. Phần lớn trường hợp nhiễm HPV không gây triệu chứng và được hệ miễn dịch kiểm soát theo thời gian. Tuy nhiên, nếu nhiễm kéo dài bởi một số chủng HPV nguy cơ cao, virus có thể gây ra những biến đổi bất thường tại tế bào cổ tử cung. Những tổn thương này nếu không được phát hiện và theo dõi đúng cách có thể tiến triển thành ung thư cổ tử cung.

Thực trạng nhiễm HPV ở Việt Nam hiện nay

Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HPV được ghi nhận khoảng 8-12%, tùy theo khu vực, độ tuổi và nhóm đối tượng được khảo sát. Sự khác biệt giữa các nghiên cứu cho thấy đây không phải là một tỷ lệ cố định cho toàn bộ phụ nữ Việt Nam mà có thể thay đổi tùy quần thể và phương pháp nghiên cứu.

Đáng chú ý, các nghiên cứu gần đây tiếp tục ghi nhận sự hiện diện của HPV nguy cơ cao, trong đó HPV16 và HPV18 là hai chủng đặc biệt cần lưu ý. Một nghiên cứu năm 2026 trên 381 phụ nữ cho thấy tỷ lệ nhiễm HPV là 13,6%. Trong nhóm này, HPV16 chiếm 7,7% và HPV18 chiếm 11,5%. Số liệu này không đại diện cho toàn bộ phụ nữ Việt Nam, nhưng đủ cho thấy nhiễm HPV, đặc biệt là các chủng nguy cơ cao, vẫn là vấn đề cần được quan tâm trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ hiện nay.

Bên cạnh tỷ lệ nhiễm, khoảng trống trong hoạt động dự phòng và tầm soát ung thư cổ tử cung cũng là một vấn đề đáng lưu ý. Dữ liệu từ UNFPA và Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho thấy chỉ khoảng 28% phụ nữ Việt Nam trong độ tuổi 30-49 được sàng lọc ung thư cổ tử cung. Trong khi đó, một nghiên cứu về tiêm vaccine HPV ở nhóm phụ nữ và trẻ em gái 15-29 tuổi ghi nhận tỷ lệ tiêm chủng chỉ khoảng 12%.

Những con số này cho thấy bên cạnh việc nâng cao nhận thức về vaccine HPV, chủ động tầm soát và phát hiện sớm các bất thường tại cổ tử cung vẫn đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt, nhiễm HPV nguy cơ cao thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm tình trạng nhiễm HPV, những thay đổi bất thường của tế bào và tổn thương tiền ung thư, từ đó có hướng theo dõi hoặc xử trí phù hợp.

HPV16 và HPV18 – Vì sao cần đặc biệt lưu ý?

Không phải mọi chủng HPV đều có khả năng gây ung thư. Dựa trên khả năng gây bệnh, HPV được phân thành nhóm nguy cơ thấp và nguy cơ cao. Các chủng nguy cơ thấp thường liên quan đến mụn cóc sinh dục, trong khi một số chủng nguy cơ cao có thể gây biến đổi bất thường tế bào khi tồn tại dai dẳng trong cơ thể.

Đáng lưu ý nhất trong nhóm này là HPV16 và HPV18. Đây là hai chủng có mối liên hệ chặt chẽ nhất với ung thư cổ tử cung và được WHO xác định là nguyên nhân của hơn 70% trường hợp ung thư cổ tử cung trên toàn cầu. Vì vậy, khi xét nghiệm phát hiện HPV16 hoặc HPV18, việc đánh giá và theo dõi theo hướng dẫn chuyên môn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Tuy nhiên, HPV16 hoặc HPV18 dương tính không đồng nghĩa với việc người bệnh đã mắc ung thư. Điều quan trọng lúc này là xác định mức độ nguy cơ thông qua việc đánh giá chủng HPV đang hiện diện, tình trạng nhiễm có kéo dài hay không, đồng thời kiểm tra những thay đổi bất thường của tế bào và tổn thương tại cổ tử cung nếu có.

Bởi từ nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài đến khi hình thành tổn thương tiền ung thư và tiến triển thành ung thư thường là một quá trình diễn ra trong nhiều năm. Khoảng thời gian này tạo cơ hội quan trọng để người bệnh phát hiện sớm, theo dõi và xử trí các bất thường trước khi chúng tiến triển.

Đặc biệt, tổn thương tiền ung thư thường không gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, việc không đau, không ra máu bất thường hay không có tiết dịch bất thường không đồng nghĩa với việc cổ tử cung hoàn toàn khỏe mạnh. Chủ động tầm soát đúng thời điểm là cách giúp phát hiện những thay đổi mà cơ thể chưa biểu hiện ra bên ngoài.

Vai trò của tầm soát HPV trong phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Theo WHO, xét nghiệm HPV DNA hiện là một trong những phương pháp sàng lọc chính đối với ung thư cổ tử cung. Tùy loại xét nghiệm, bác sĩ có thể xác định sự hiện diện của HPV nguy cơ cao và phân định một số chủng có nguy cơ đặc biệt, như HPV16/18, qua đó hỗ trợ đánh giá mức độ nguy cơ và lựa chọn bước kiểm tra tiếp theo.

Tuy nhiên, một kết quả HPV không nên được xem xét tách rời khỏi toàn bộ bức tranh sức khỏe của người phụ nữ. Tại Phòng khám Chuyên khoa Cedony, bác sĩ kết hợp thông tin từ hồ sơ khám, triệu chứng, tiền sử và kết quả xét nghiệm để lựa chọn những bước đánh giá thực sự cần thiết cho từng trường hợp, thay vì áp dụng một danh mục xét nghiệm giống nhau cho tất cả khách hàng.

Cedony HPV PCR xác định HPV nguy cơ cao

Xét nghiệm phân tử giúp xác định sự hiện diện của HPV nguy cơ cao và chủng virus, trong đó việc nhận diện HPV16/18 có ý nghĩa quan trọng trong phân tầng nguy cơ. WHO hiện cũng khuyến nghị sử dụng genotyping HPV16/18 trong một số thuật toán sàng lọc để xác định nhóm có nguy cơ cao hơn và lựa chọn bước quản lý tiếp theo.

CedonyScan đánh giá chi tiết tình trạng cổ tử cung

Khi cần đánh giá sâu hơn, soi cổ tử cung giúp bác sĩ quan sát trực tiếp vùng chuyển tiếp và những khu vực nghi ngờ tổn thương, từ đó định hướng theo dõi hoặc chỉ định sinh thiết khi cần thiết. 

Đánh giá tế bào cổ tử cung

Xét nghiệm tế bào học giúp phát hiện những thay đổi bất thường của tế bào cổ tử cung và hỗ trợ bác sĩ đánh giá nguy cơ sau khi có kết quả HPV. Khi kết hợp kết quả HPV với tình trạng tế bào cổ tử cung, bác sĩ có thể xác định ai cần được theo dõi thêm, ai cần kiểm tra chuyên sâu hoặc điều trị khi có chỉ định. WHO cũng khuyến nghị kết hợp xét nghiệm HPV với các phương pháp đánh giá tế bào phù hợp để lựa chọn hướng xử trí tiếp theo.

Khi HPV dương tính, điều trị như thế nào?

Một kết quả HPV dương tính không đồng nghĩa với việc phải điều trị ngay, và hiện chưa có thuốc điều trị trực tiếp để loại bỏ HPV khỏi cơ thể. Thay vào đó, bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ, theo dõi tình trạng nhiễm và xử trí các tổn thương hoặc bệnh lý liên quan khi có chỉ định.

Nếu phát hiện tổn thương tiền ung thư, các phương pháp điều trị có thể bao gồm đốt nhiệt, áp lạnh, LEEP/LLETZ hoặc khoét chóp, tùy loại tổn thương, vị trí, mức độ và điều kiện cụ thể của người bệnh. 

Tại Cedony, hướng chăm sóc được xây dựng dựa trên tình trạng thực tế của từng khách hàng. Với trường hợp HPV dương tính hoặc có bất thường tại cổ tử cung, bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên kết quả xét nghiệm, tình trạng niêm mạc và các yếu tố liên quan trước khi lựa chọn theo dõi hay can thiệp cho người bệnh.

Dịch vụ Điều trị chuyên sâu Virus HPV & Tổn thương tiền ung thư được Cedony xây dựng với sự kết hợp giữa thanh lọc vi sinh và trị liệu tại chỗ theo chỉ định. Quá trình bắt đầu bằng việc thanh lọc hỗ trợ làm sạch dịch tiết, cặn sinh học và cặn thuốc tồn đọng tại các nếp gấp niêm mạc; Sau đó, thuốc trị liệu được sử dụng tại chỗ theo hướng dẫn của bác sĩ. Khách hàng được theo dõi trong suốt liệu trình để đánh giá diễn tiến và điều chỉnh hướng chăm sóc khi cần.

Bên cạnh đó, Cedony Purify có tác dụng hỗ trợ chăm sóc và duy trì môi trường vi sinh phụ khoa trong những trường hợp phù hợp; trong khi Cedony Cure tập trung điều trị các bệnh lý viêm nhiễm theo nguyên nhân, kết hợp phục hồi môi trường vi sinh khi có chỉ định. Nhờ đó, quá trình chăm sóc không chỉ tập trung vào một kết quả xét nghiệm mà được đặt trong bức tranh sức khỏe phụ khoa tổng thể của từng người.

Đừng chờ đến khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường mới bắt đầu kiểm tra. Chủ động tầm soát HPV và sức khỏe cổ tử cung đúng thời điểm chính là cách để bạn phát hiện sớm nguy cơ, có hướng theo dõi phù hợp và bảo vệ sức khỏe của mình một cách chủ động hơn.